Жаз жақындап қалды — бұл қантқа деген сұраныс дәстүрлі түрде артатын мезгіл. Сарапшылардың айтуынша, бұл өнімді өндіруде тағы да мәселелер туындап отыр.

Energyprom мәліметінше, алғашында мемлекет қант қызылшасының егіс алқаптарын ұлғайтатынын хабарлаған. Мұны табыс табудың жақсы мүмкіндігі деп көрген фермерлер несие алып, техника сатып алған. Алайда кейінірек саланы дамыту бойынша кешенді жоспарға өзгерістер енгізіліп, егіс көлемін ұлғайтудың орнына, қысқарту туралы шешім қабылданды.

Нәтижесінде елде қайта өңдеуге келмейтін қызылша пайда болды.

2024 жылы Қазақстан қант қызылшасын егу көлемі бойынша рекордтық көрсеткішке жетті — 25 мың гектар, бұл 2023 жылмен салыстырғанда үштен бір есе көп. Өнімділік те 379 центнерден 507,3 центнерге дейін өсті. Өткен жылы қазақстандық аграномдар 1,3 млн тонна қызылша жинады.

Алайда бұл көлемдегі өніммен не істеу керектігі билік тарапынан ескерілмеді. Қазақстандағы қант зауыттары бұл өнімнің тек 58,3 пайызын ғана өңдей алады. Жиналған қызылшаның жартысына жуығын өткізе алмай қалды. Елде бар болғаны үш қант зауыты ғана бар, олар 700 мың тонна шикізатты өңдей алды. Қалған қызылшаны шұғыл түрде Қырғызстанға сату не жоюға тура келді.

Нәтижесінде Қазақстанда қант өндірісі артудың орнына, керісінше, өткен жылмен салыстырғанда 25,2 пайызға азайды. Бұл әлі де нақты емес деректер, бірақ көңіл көншітпейді.

Елдегі қант зауыттарына шұғыл жаңғырту қажет. Бұл кәсіпорындардағы құрал-жабдықтардың кейбірі 90 жылдан бері қолданылып келеді. Сондықтан мол өнімнің өзі саланы құтқара алмайды — қызылша алқапта шіріп кетуі мүмкін.

Тиімсіз жоспарлау жақсы ниеттерді де жоққа шығарады. Билік 2026 жылға дейін ішкі нарықты қантпен 43 пайызға қамтамасыз ету міндетін қойып отыр. Алайда бұл батыл жоспарлар жүзеге аса ма, ол әлі де үлкен сұрақ…

«Атырау» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясының» мәліметінше, қазіргі уақытта тұрақтандыру қорында 200 тонна картоп бар. Бұл тек ақпан айының соңына ғана жетеді.

Осылайша картоп бағасы 180 теңге болған.

«Тұрақтандыру қорындағы картоп нарықтағы құнынан әлдеқайда төмен бағамен сатылып жатыр. Алайда арзан картопты көп мөлшерде алып, үстеме бағамен сатуға жол бермеу үшін 1 адамға 3 келіден сатуға шешім қабылданды. Бұл – алыпсатарлық әрекетті болдырмау үшін жасалған қадам», – делінген хабарламада.

Оның сөзінше, бағаның өсуі — заман талабы.

Табыстан басқасының барлығы өсіп жатыр. Баға қайда барасың деп халықтың ашынатыны орынды. Бірақ олар жеке компания. Олар минусқа жұмыс істемейді ғой. Біз оларды міндеттеп жатырмыз. Қарасаңыздар, жылу электр станцияларының көбі 60-70 жыл бұрын салынған, 70 пайыз тозығы жеткен. Жаңартпаса, құдай сақтасын, қақаған қыста бірнеше қала жылусыз қалуы мүмкін. Нағыз катастрофа сол кезде болады. Біз айтып жатырмыз, қызметкерлердің айлығын өсіріңдер, құбырларды жаңартыңдар деп. Ақырындап газға көшіңдер деп жатырмыз. Оның барлығы әрине, қосымша құн тарифке қосылатын белгілі. Бұл жерде сіз де біз де ешнәрсе істей алмаймыз. Ол — заман талабы, деді депутат М.Толықбай.

Көпшілік үшін бензин мен дизельге қарағанда қолжетімді болып тұрған автогаз бүгіннен бастап қымбаттайды.

Энергетика министрлігі автокөлік газының бөлшек саудадағы шекті бағасын көтеру туралы бұйрық жариялады.

Бөлшек саудадағы шекті баға өңірге байланысты 6 теңгеден 21 теңгеге дейін өседі.

Автогаздың бағасы облыс орталықтарынан 200 шақырымнан астам қашықтықта жатқан кейбір аудандарда литріне 107 теңге деп белгіленді.

Алматы мен Астанада шекті баға — 102 теңге, ал Шымкентте 90 теңге болып бекітілді. Ең арзан автогаз Маңғыстау облысында, шалғай аудандарды есепке алмағанда онда төменгі шекті баға небәрі — 65 теңге. 

Өйткені кейінгі он жылда мұндай өсім болмаған. Қаңтар мен желтоқсан аралығында бұл қымбат металл бағасы долларға шаққанда 30 пайызға қымбаттаған. Бұл қарқын 2025 жылы жалғаса ма? Аналитиктер қандай болжам жасап отыр? Осы туралы айтайық.

Эксперттер мен нарық қатысушыларының болжамына қарасақ, алтын бағасы биыл да былтырғы қарқынды сақтап, өсе беруі мүмкін. Goldman Sachs бен Bank of America банкирлері бір унция бағасы 3 мың доллардан асып жығылуы мүмкін деп отыр. Ал алтынға қатысты Дүниежүзілік кеңес болса, қымбат металл бағасы өскенімен, дәл 2024 жылдағыдай қарқын болмайды деген болжам жасаған.

Жалпы алғанда сарапшылардың сөзіне сүйенсек, алтын бағасының динамикасы АҚШ президенті Дональд Трамптың саясатына, Таяу Шығыс пен Украиндағы ахуалға және дамушы елдердің Орталық банктерінің әрекеттеріне байланысты болады дейді.

Былтыр жыл аяқталар тұста Bank of America (BofA) алтын бағасы 2025 жылы қалай болуы мүмкін екеніне болжам жасаған еді. BofA аналитиктерінің ойынша, бір унция 3 мың доллар тұратын күнге таяп келеміз. Бірақ инвесторларға темірдей төзім керек екен.

Өйткені бұл шамаға жеткенше кемінде жарты жылдай уақыт қажет деседі. BofA-ның металдар нарығына қатысты болжам жасайтын бас сарапшысы Майкл Видмердің сөзіне сүйенсек, «әзірге инвесторларды жаппай нарыққа оралуға итермелейтін анық бір факторларды атап өту қиын». Банк экономистері жыл басында алтын бағасы аса өспеуі мүмкін.

Себебі Қытай тарапынан сұраныс соншалықты көп емес. Ал батыстық инвесторлардың назарына алтыннан гөрі мөлшерлемесі жоғары облигациялар мен күн санап қымбаттап жатқан долларда болып тұр. «Әрі қазіргі уақытта Дональд Трампның әкімшілігі саясатты экономикалық өсім қарқынын күшейтуге бұрып, инфляцияны жеделетіп жіберуі мүмкін. Осылайша доллар курсы күшейеді. Осылай жалғаса берсе, онда инвесторлар алтын алуға онша қызықпай қалуы мүмкін» дейді BofA аналитиктері.

Одан қала берді макроэкономикалық ахуал да қазір түсініксіз. Бюджет және салық саласындағы жағдай да бұлыңғыр болып тұр. Шетелдік Орталық банктерде Американың мемлекеттік облигациялары айтарлықтай көп. Десе де, бюджет және салық саласындағы ахуалға байланысты олар қоржынындағы алтын валютасын әртараптандырып, жаңадан алтын алуы әбден мүмкін.

Дереккөз: Курсив

Е.Жаңбыршиннің айтуынша, бензин бағасы көршілес елдерде бізден екі есе қымбат.

Түсіну керек, себебі біздің көрші мемлекеттердегі жанар-жағармай бағасы өте жоғары. Сондықтан «серый» схемалар бар. Үлкен көліктермен біздің елдегі бензинді көрші елдерге тасып жүр. Мысалы Өзбекстан, Ресейде де біздің бағамыздан 2 есе көп. 

Осындай «серый бизнестерден» өзіміздің ішкі нарыққа бензин жетпеуде.

Шама келгенше екі мемлекеттің бағасын реттестіру керек. Әйтпесе біздің ішкі нарыққа керек жанар-жағармайдың барлығы сыртқа кетеді, деді депутат.

Бензин қымбаттаса барлық нәрсенің бағасы өсетінін ескерген шенеунік халыққа көмек көрсету керегін ескертті.

Жағдайы жоқ адамдарға мемлекет субсидия жасауы керек. Халыққа қажетті өнім шығаратын компаниялар бар ғой. Оларға да мемлекет өзінің субсидиясын беру керек. Адамдарға мемлекет көмек беру керек, деді Е.Жаңбыршин.

Супермаркетте «бірінші сұрыптағы картоп бір адамға 5 келіден артық берілмейді» деп хабарландыру жазылған.

Астанадағы инвестициялар және кәсіпкерлікті дамыту басқармасының мәліметінше, қалада картоп жеткілікті.

«Өнімді шағын дүкендер арқылы қайта сатуға алыпсатарлардың жаппай сатып алуын болдырмау мақсатында Small және Spar желілеріндегі сауда нүктелерінде картоп сатылымына уақытша шектеу енгізілді. Бір қолға 5 келіден артық берілмейді», деп хабарлады басқарма.

Депутат халықпен санаспай шешім шығара беретіндердің арты жақсы болмайтынын айтты.

— Біз бұны басында, ең төменгі жалақы бойынша дауласқанда да айттық ертең тарифтердің қымбаттайтынын. Негізінде халықпен санаспай шешім шығара берудің арты жақсы болмайды. Иә, қазір барлығы қиын. Бірақ соны жауапты адамдар қолдан істеп отырған сияқты, деді Р.Зайытов.

Энергетика министрлігі сұраныс пен ұсыныс арасындағы нарықтық тепе-теңдікті қалыптастыру үшін баға белгілеудің тұрақты моделі саясатына көшетінін хабарлады. Бұл процесс кезең-кезеңмен жүрмек.

Ведомство бағаны мемлекеттік реттеу Қазақстанда көрші елдермен салыстырғанда жанар-жағармай құнының ең төмен болуына әкелді деп отыр. Сондай-ақ «осы елдерге мұнай өнімдерінің ағыны мен «сұр» экспорттың жоғары тәуекелдеріне әкеп соғады және тапшылықты тудырады» делінген.

«Бүгінгі таңда Қазақстанда бензин мен дизель отынының бағасы әлемдегі ең төмен бағалардың бірі болып қала береді. Бұл жағдай соның ішінде көрші елдермен айтарлықтай баға алшақтығына әкеледі. Мысалы, Қазақстанда АИ-92 бензинінің бағасы литріне – 205 теңге, Ресей Федерациясында – 288 теңге, Қырғызстанда – 385 теңге, Өзбекстанда – 489 теңге. Елімізде дизель отыны литріне – 295 теңге, Ресей Федерациясында – 355 теңге, Қырғызстанда – 427 теңге, Өзбекстанда – 528 теңге тұрады. Осылайша АИ-92 бензинінің бағасындағы айырмашылық 40%-дан 138%-ға дейін, дизель отынына 20%-дан 79%-ға дейін жетеді», — деп хабарлады Энергетика министрлігі.

Тиісті түзетулерді қамтитын заң жобасы «Ашық НҚА» порталында жария талқылауға ұсынылды.