Назарбаев қоры бақылайтын банк 2024 жылы рекорд пайда алғанын жариялады.

Бұл туралы қаржы ұйымының есебіне сілтеме жасай отырып, Orda басылымы жазады.

Азия-Тынық мұхиты банкі (АТБ) 2021 жылы Назарбаев қорының бақылауына өткен. Ресей Орталық банкінің сайтында жарияланған деректерге сәйкес, АТБ былтыр 11,3 млрд рубльден (шамамен 59,2 млрд теңге) аса таза пайда тапқан.

Банктің проценттік кірісі 31,2 млрд рубльді (162,4 млрд теңге) құрады. АТБ-ның пайдасы рекордтық деңгейге жетіп, кейінгі айда 15,54%-ға өскен.

Назарбаев қоры банкті басқарған кейінгі үш жылда қаржы ұйымының таза табысы 19,88 млрд рубльге (103 млрд теңгеден астам) жетті.

АТБ 2021 жылы Ресейдің Орталық банкі қаржы ұйымын аукционға шығарғаннан кейін Қазақстанның экс-президентінің бақылауына өтті.

Банкті «Pioneer Capital Invest» ЖШС сатып алған. Бұл компания Назарбаев қоры мен экс-президенттің атымен байланысты басқа құрылымдарға тиесілі.

Мемлекет басшысы Үкімет пен Ұлттық банкті шаралар қабылдауға шақырды.

«Маңызды жобаларды қаржы көздерімен қамтамасыз ету керек. Екінші деңгейдегі банктердің ресурстарын үкіметтік бағдарламаларға, атап айтқанда, ірі инфрақұрылымдық жобалардың құрылысы мен жаңғырту жұмысына тартуға болады және тарту керек деген мәселе көп айтылды. Мемлекет бөлетін қаражатты кезең-кезеңімен несие мөлшерлемесін субсидиялауға қарай бағыттау керек. Бұл қаржыландыру көлемін бірнеше есе ұлғайтып, банктердің ақшасын экономикалық айналымға қосуға мүмкіндік береді. 2017 жылдан бастап 2020 жылға дейін бірқатар ірі банкке мемлекет тарапынан, соның ішінде Ұлттық қор есебінен 15 жыл мерзімге қаржылай қолдау көрсетілгенін білесіздер. Бұл көмек банк акционерлері де ортақ жауапкершілікке ие болады деген талаппен берілді. Кейбір банктер өз шығындарын әлдеқашан өтеген. Бірақ мемлекеттің иелігіндегі қаржыны қайтаруға асықпайды. Тіпті оны жоғары пайызбен тәуекелі аз мемлекеттік қаржы құралдарына салып, кепілді табыс тауып отыр. Үкімет пен Ұлттық банкке шара қабылдауды тапсырамын. Бір нәрсені атап өткім келеді: банктер Үкіметтің, соның ішінде халықтың жауы емес. Бірақ диалог негізіндегі әділ серіктестік орнауға тиіс. Кезінде сіздерге көмектестік, енді сіздердің кезектеріңіз келді», – деді Тоқаев.

Бүгін, 28 қаңтарда Астанада Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен Үкіметтің кеңейтілген отырысы өтті.

Отырыс барысында еліміздің былтырғы әлеуметтік-экономикалық дамуының қорытындылары шығарылып, Үкіметтің алдағы кезеңге арналған негізгі міндеттері айқындалды. Премьер-министр Олжас Бектенов, Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов және бірқатар өңір әкімдері баяндама жасады.

Фото: BAQ.KZ

Депутаттың айтуынша, елге түспеген пайданы банктер көріп жатыр, ал Ұлттық компаниялар ұтылуда.

Мынадай бір бап бар. Бюджеттің ақшасын пайызға салуға болмайды деген. Бірақ қазір не болып жатыр? Шамамен 10 трлн теңгенің пайдасын банктер көріп жатыр. Себебі, ешқандай пайызсыз, ақысыз қолданып жатыр. 

Доллар депозиті бойынша 1% шектеу бар. Бірақ банктер 10 пайызбен береді. Сонда бұның пайдасын қайтадан банктер көріп жатыр. 1%-дан көбірек доллар салуға болмайды. Бұл не үшін жасалынған? Ел теңгеден долларға ауысып кетпесін деп. Алайда банктер өзінің долларларын 10-12 пайызбен беріп жатыр. Елге түспеген пайданың барлығын банктер көріп жатыр. Ұлттық компаниялар ұтылып жатыр. Сонда біз банкстанбыз ба, деді А. Қожаназаров.

Қазақстан Республикасы Ұлттық банкі қазақстандықтардың несиелік қарызы туралы мәлімет берді. 2024 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша барлық қазақстандықтардың банктер алдындағы қарызы 35 триллион теңгені құрады: оның 30,9 триллионы отандық валютада, ал 4,1 триллионы шетел валютасында берілген. Өткен жылдың 10 айында Қазақстан бойынша жалпы қарыз көлемі 5,2 триллионға өскен – қаңтардағы 29,8 триллион теңгеден желтоқсандағы 35 триллионға дейін.

Бұл соманың ішінде жеке тұлғалардың банктерге қарызы 20,3 триллион теңгені құрайды. Қарыздың негізгі бөлігі теңгеде рәсімделген. Өткен жылдың 10 айында халық қарызы 3,7 триллион теңгеге өсіп, қаңтардағы 16,6 триллионнан 20,3 триллионға жеткен. Осылайша, жалпы қарыздың жартысынан көбі халыққа тиесілі.

Несие мақсаты бойынша:

Ипотекалық несиелер – 5,9 триллион теңге;

Тұтынушылық мақсаттар – 13,5 триллион теңге;

Басқа мақсаттар – 851 миллиард теңге.

Жалпы 35 триллион теңгенің 14,7 триллионы кәсіпкерлік субъектілеріне берілген несиелер. Кәсіпкерлік қарызының көлемі де 10 айда өсті – 13,1 триллион теңгеден 14,7 триллионға дейін. Халыққа қарағанда, бизнес шетел валютасымен несие алуға бейім: барлық несиелердің үштен бірі шетел валютасында рәсімделген.

Кәсіпкерлік субъектілері бойынша:

Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне 6,8 триллион теңге;

Орта кәсіпкерлік субъектілеріне – 2 триллион теңге;

Ірі кәсіпкерлік субъектілеріне – 5,8 триллион теңге.

2024 жылғы аймақтық бөлініс бойынша деректер тек осы жылдың қаңтар айының соңында қолжетімді болады, сондықтан қаржы реттеушісі өткен жыл бойынша мәлімет ұсынды.

Өткен жылы ең көп несие берілген өңірлер:

1. Алматы – 4,7 триллион теңге (жалпы 16,6 триллионның ішінен);

2. Астана – 2,7 триллион теңге;

3. Шымкент – 1,1 триллион теңге.

Басқа өңірлерде берілген несие сомасы шамамен бірдей – 380-470 миллиард теңге. Тек Қарағанды облысында бұл көрсеткіш 1 триллион теңгені құрайды. Солтүстік Қазақстан облысында қарыз көлемі орташа деңгейден төмен – 222 миллиард теңге, ал Ұлытау облысында 155 миллиард теңге.

Несие бойынша төлемдердің кешігу деңгейі төмен:

Халықтың 16,6 триллион теңге қарызының 397 миллиард теңгесі мерзімі өткен төлемдерге тиесілі, бұл шамамен 2,5%.

Депозиттер:

Қазақстандықтардың банктердегі депозиттері де бар. Қызығы, олардың көлемі жалпы қарыз сомасымен шамалас – 16,1 триллион теңге. Қарыздан айырмашылығы, жинақта және қаражатты сақтау ісінде қазақстандықтар шетел валютасына көбірек сенеді: 16,1 триллион теңгенің 3,7 триллионы шетел валютасында сақталған.

Ең көп депозиттер жинақталған өңірлер:

1. Алматы – 4,8 триллион теңге;

2. Астана – 1,8 триллион теңге;

3. Шымкент – 673 миллиард теңге.

Басқа өңірлердегі депозиттер көлемі шамамен бірдей деңгейде.