Прокуратура қызметінің басым бағыттарының бірі ол көлеңкелі экономикаға қарсы тұру болып табылады.

Қала прокуратурасы салық заңнамасының сақталуына және көлеңкелі экономикаға қарсы тұру саласындағы заңдылықтың жағдайына тексеріс жүргізді.

Тексеріс нәтижесінде «A» ЖШС құрылыс компаниясы іс жүзінде жұмыстар орындамай, тауарларды тиеп — жөнелтпей жалған шот-фактура жазған фактілері анықталды.

Сонымен қатар компания жұмысшыларына зейнетақы, әлеуметтік және жеке табыс салығын төлемеген.

Нәтижесінде мемлекетке 640 миллион теңгеге залал келтірілді.

Қала прокуратурасы осы факті бойынша Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216-бабының 3-бөлігіне (аса ірі мөлшерде іс жүзінде жұмыстар орындалмай, қызметтер көрсетілмей, тауарлар тиеп-жөнелтілмей шот-фактура жазу бойынша әрекеттер жасау) сәйкес сотқа дейінгі тергеп-тексеруді бастап, істі сотқа жолдады.

ҚР Бас прокурорының мәліметінше, 14.02.2025ж. сот үкімімен «A» ЖШС-ның директорына 3 жыл мерзімге бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды.

Қостанай облысының прокуратурасының мәліметінше, білім беру саласында қызметкерлерге зейнеткерлік жасқа жеткенде кепілдендірілген өтемақы және іссапар шығындары төленбегені анықталған.

Жұмыстан босату туралы бұйрықтарда зейнеткерлік жасқа толуына байланысты шартты бұзу туралы көрсетілмей, еңбек шарты тараптардың келісімі бойынша немесе қызметкердің өтініші бойынша бұзылған. Барлығы 350 қызметкер анықталды, оларға 38 миллион теңгеден астам өтемақы төленбеген. Сонымен қатар, білім бөлімдері мемлекеттік тапсырыс шеңберінде біліктілікті арттыру курстарынан өткен педагогтарға іссапар шығындарының төленбегені анықталды. Конституциялық құқықтары бұзылған және оларға 185 миллион теңгеден артық төленбеген 1,8 мыңнан астам педагог анықталды, делінген прокуратура хабарламасында.

Қазіргі кезде қадағалау актілері бойынша 60 миллион теңгеден астам сомаға төлемдер жүргізілген 405 мұғалімнің құқықтары қорғалды. Қалған қызметкерлерге төлемдер жақын арада төленетін болады.

ТОП-3 алаяқтық әдістер

1. Телефон арқылы алаяқтық:
Облыстық полиция департаментінің мәліметінше, жыл басынан бері интернет-алаяқтықтың 48 дерегі тіркелген. Айта кету керек, мұндай оқиғалардың көбінде алаяқтар мессенджерлер арқылы қоңырау шалып, өздерін банк, полиция немесе прокуратура қызметкерлері ретінде таныстырады. Олар тұрғындарға «сізге несие рәсімдеп жатыр» деген сылтаумен телефонға келген СМС-кодты айтып беруін немесе ақшаны «қауіпсіз шотқа» аударуды сұрайды.

2. Интернет-дүкендер арқылы алаяқтық:
Алаяқтар жалған интернет-дүкендер «ашып», жоқ тауарларды сатылымға шығарады. Олар өз аудиториясына сенімділік тудыру үшін парақшаға жазылушыларды көбейтіп, оң пікірлермен және лайктармен толтырады. Сатып алушылармен хат алмасып, алдын ала төлем немесе бөліп төлеуді ұсынады.

3. Жалған инвестициялық жобалар:
Тұрғындар интернет арқылы табыс табу немесе инвестиция жасау мақсатында қомақты қаражат салады. Әлеуметтік желілерде инвестициялық жарнамаларды көріп, «ақшаңызды бірнеше есе көбейтеміз» деген уәдеге сенеді. Алаяқтар жалған «жеке кабинет» құрып, виртуалды түрде ақшаңызды көбейтіп көрсетеді. Ал «инвестицияны» шешіп алмақ болғанда, тағы да ақша төлеуді талап етеді. Осылайша шетсіз-шексіз құрдымға тарта жөнеледі.

Алаяқтарға 9 миллион теңге аударуға дайын болған

2024 жылдың желтоқсанында Қостанай қаласындағы банк қызметкерлері тұтынушыларының бірі алаяқтардың құрбаны болғанын анықтаған. 1962 жылы туған тұрғын WhatsApp арқылы басшысынан «ҰҚК қызметкерлері хабарласады» деген хабарлама алған. Ол алаяқтардың бұйрықтарын орындап, жалпы сомасы 3,5 миллион теңге несие рәсімдеп, 365 мың теңгені белгісіз шотқа аударған. Сондай-ақ, қосымша 9 миллион теңгені аударуға дайын отырған. Қуанышқа орай, полиция қызметкерлері оны уақытылы тоқтатып, несие мен депозитті сақтап қалған.

Банк қызметкері болып хабарласып, несие алғызған

2024 жылдың 14 қаңтарында тағы бір Қостанай тұрғыны 1,5 миллион теңгесінен айырылды. WhatsApp арқылы банк қауіпсіздік қызметкері болып хабарласқан алаяқтар «күдікті операциялар» туралы айтып, әйелді несие рәсімдеуге мәжбүрлеген. Ол ақшаны алып, алаяқтар көрсеткен шоттарға аударған.

«SIM-картаңыз бұғатталады» деп код сұрайды

Құзырлы орган өкілдерінің айтуынша, бүгінде Қостанай облысында алаяқтар өзін ұялы байланыс операторлары ретінде таныстырып, ақша ұрлайтын болған. Яғни, тұрғындарға хабарласып, «SIM-картаңыз бұғатталады» деп айтады. Мерзімін создыру үшін телефоныңызға келген СМС-кодты айтып жіберуін сұрайды. Осылайша алаяқтар ұялы телефондағы мобильді банкке қол жеткізуді жиілеткен.

Қызылорда облысының прокуратурасы ауыл шаруашылығы және жер қатынастары басқармасының бюджет қаражатын пайдалану заңдылығын тексеріп, заң бұзушылықтарды анықтады.

Агроөнеркәсіптік кешенді дамытуға арналған ұлттық жобаны іске асыру үшін бөлінген субсидиялар негізсіз берілген. Шаруашылықтар субсидия алу кезінде шынайы емес мәліметтерді ұсынған.

Сот шешімі

Қызылорда облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты заң бұзушылықтар дәлелденгеніне қарамастан, шаруашылықтардан алынған субсидия сомасын кері қайтармай, мемлекет мүддесіне қайшы шешім шығарған.

Нәтиже

Прокуратураның наразылығы негізінде апелляциялық саты соты алғашқы шешімге өзгеріс енгізіп, мемлекет пайдасына 30 миллион теңге өндіріп алды.