Үкімет болашақта бензин мен дизель отынының бағасын реттеуден толықтай бас тартуды көздеп отыр. Сарапшылар мұндай өзгеріс бағаның күрт өсуіне, шамамен 40 пайызға дейін артуына алып келеді деп санайды. «Азаттық Азия» мұндай шешімнің артында не тұрғанын және оның қазақстандықтардың өміріне қалай әсер ететіні зерттеу жариялады.

Қаңтар айының ортасында «Ашық НҚА» порталында Қазақстанның энергетика министрі Алмасадам Сәтқалиев қол қойған бұйрықтардың жобасы жарияланды. Оның бірінде сұйылтылған газдың шекті бағасы көтерілгені айтылса, екіншісінде мұнай өнімдерінің, соның ішінде жанармай мен дизель отынының бағасын мемлекеттік реттеу туралы күші жойылған бұйрықтар тізімі көрсетілген.

Өзгерістердің қабылдануына тікелей әсері болмаса да, жобалар қоғам талқысына ұсынылды.

Осы бұйрықтарға сәйкес, 1 ақпаннан бастап елде сұйылтылған газдың тоннасы көтерме саудада 45 158 теңгеден 51 932 теңгеге дейін өссе, бөлшек саудада аймақтарға байланысты 6-21 теңгеге дейін қосылмақ.

Пайызбен есептегенде газ Атырау мен Ақтөбе облыстарында өзгелермен салыстырғанда көбірек қымбаттайды (30,5 пайыз), ал қазір бұл облыстарда газ бағасы басқа аймақтардан арзан – 77 теңге. Облыстардың көпшілігінде шекті баға литріне 102 теңгеге дейін жетеді.

Энергетика министрлігі сұраныс пен ұсыныс арасындағы нарықтық тепе-теңдікті қалыптастыру үшін баға белгілеудің тұрақты моделі саясатына көшетінін хабарлады. Бұл процесс кезең-кезеңмен жүрмек.

Ведомство бағаны мемлекеттік реттеу Қазақстанда көрші елдермен салыстырғанда жанар-жағармай құнының ең төмен болуына әкелді деп отыр. Сондай-ақ «осы елдерге мұнай өнімдерінің ағыны мен «сұр» экспорттың жоғары тәуекелдеріне әкеп соғады және тапшылықты тудырады» делінген.

«Бүгінгі таңда Қазақстанда бензин мен дизель отынының бағасы әлемдегі ең төмен бағалардың бірі болып қала береді. Бұл жағдай соның ішінде көрші елдермен айтарлықтай баға алшақтығына әкеледі. Мысалы, Қазақстанда АИ-92 бензинінің бағасы литріне – 205 теңге, Ресей Федерациясында – 288 теңге, Қырғызстанда – 385 теңге, Өзбекстанда – 489 теңге. Елімізде дизель отыны литріне – 295 теңге, Ресей Федерациясында – 355 теңге, Қырғызстанда – 427 теңге, Өзбекстанда – 528 теңге тұрады. Осылайша АИ-92 бензинінің бағасындағы айырмашылық 40%-дан 138%-ға дейін, дизель отынына 20%-дан 79%-ға дейін жетеді», — деп хабарлады Энергетика министрлігі.

Тиісті түзетулерді қамтитын заң жобасы «Ашық НҚА» порталында жария талқылауға ұсынылды.